Black Sabbath - Sabbath Bloody Sabbath (1973)

Black Sabbath’ın 1973 Plaka albümü “Sabbath Bloody Sabbath “ için bir albüm kritiğinde şöyle denilmişti; “Kafaları alkol ve kokaine gömülmüş olan Ozzy, Geezer Butler ve Bill Ward bunu fark etmemiş olabilirler, ancak 1973 yazında, Iommi gerçekten yeni ve şaşırtıcı müzik bulmak için mücadele ederken, Black Sabbath için ya şimdi ya da asla olduğunun acı bir şekilde farkındaydı.” Tam olarak da buydu ya da buna yakın bir şeydi. Volume 4 sonrası bir sorun olduğu aşikardı ve bunun diğer adı “üretememek” ile alakalıydı. Grubun riff üreticisi Tony Iommi aslında nerede olacaklarına dair kendince kafa patlatıyordu,bir yandan da kafaları uçuyordu.

“Kavramsal albümler, ciddiye alınmak isteyen rock sanatçıları için artık olmazsa olmazdı.” Diyorlardı kritiklerde, Iommi’nin kafasındaki delik oldukça büyüyordu. Liste sıralarında gerideydi, hayran kitlesi de “bu kadar yeter” demişlerdi ama bu onlar için oldukça sorunluydu. The Who ve Led Zeppelin gibi grupları düşününce kendilerine göre geride kalmışlardı ve dedikleri gibi “kafaları alkol ve kokaine gömülmüş olan Ozzy, Geezer Butler ve Bill Ward bunu fark etmemiş olabilirler”

Saplantılı bir dönemdeydi grup, ne kadar kokain ve uyuşturucu alırlarsa alsınlar bu bir yerde işe yaramıyordu,bir tıkanış noktasındaydı. Bir şeyler üretmek için yer değiştirmeleri gerekiyordu. Ve öyle de olmuştu. “18. yüzyıldan kalma neo-Gotik bir yapı olan Clearwell Kalesi, aynı yerde bulunan daha eski bir evin yerine 1728'de Milletvekili Thomas Wyndham için inşa edilmişti. “   Burası 1950'lerde eski malikanenin bahçıvan yardımcısı Frank Yeates'in oğlu tarafından eski ihtişamına kavuşturulmuştu. Yeates, 1973’te öldüğünde kalenin içinde inşa edilmiş prova odası ve bodrum katında bir kayıt stüdyosu bırakmıştı.

Clearwell Kalesi’nin  karanlık,atmosferik ve bir o kadar kaotik bodrum katı o dönemin birkaç grubu için ilham nedeni olacaktı. Bad Company,Deep Purple ve Led Zeppelin o dönem buraları bir yuva olarak kullanacaktı. Ama bu amaçla bu mülkü kiralayıp tesisleri uygun hale getiren ilk grup Black Sabbath olmuştu. Söylenene göre “Orada uyuyana kadar keşfetmedikleri şey, kalenin, kilitli odalara girip onları sanki pencerelerden güçlü bir rüzgar esmiş gibi dağınık bir halde bırakan yaramaz bir kadın hayaleti tarafından perili olduğu söylenmesiydi” Ürkütücü,karanlık,kaotik bir o kadar esrarengiz bir mekanın içinde büyülü bir sound çıkacağı aşikardı elbette, ama pek çok konusu edilen okült öğelerle birlikte grubun haberi yoktu. 

“Kalede bir ziyaretçi var mı” diye sorduklarında “Ah, o sadece bir hayalet” yanıtını almışlardı.  Ve dedikleri gibi; o kadar kokain kullanıyorlardı ki kafalarındaki hayaletlerin sayısı fazlalaşmıştı. Albümün hikayesi bir nevi böyle oluşmuştu. 70’ler atmosferi de düşününce bu saykodelik çağda bunun oluşması psikolojik olarak da mümkündü.

 

İngiltere’de 70’li yılların başıydı. O zamana kadar heavy metal grupları tam manasıyla fazlasıyla    ortalıkta yoktu. Bir yandan punk fırtınası esiyordu.  Birmingam şehrinde kurulan grubun üyeleri kenar mahallelerde yaşıyorlar,sanayide çalışıp yoruluyorlardı. Grubun ilk albümlerinde yer almış,ve tarihsel olarak da Black Sabbath grubuyla yolu kesişen Ozzy'nin dosyası epey kabarıktı. Tony Iommi de sanayi bölgesi olan Birmingam'da doğmuştu ve bir sanayi şehri olan Birmingam'da  17 yaşında herkesin bildiği üzere bir iş kazası yaşamıştı.  

Bill Ward  ve Geezer Butler de ilk dönemden beri grupta belli bir süre çaldılar. Hepsinin ortak özelliği bir sanayi şehri ve bölgesi olan bir şehirde olmalarıydı.  Bununla birlikte yanına aldığı 1968 yılı gibi bu işe girişen dört kafadarla başlamıştı her şey.  Daha sonra Black Sabbath " insanlar korkmak için sinemaya gidiyorlar, korkutucu müzik yapsak olmaz mı " fikriyle yola çıktılar. Çıkış amacı buydu. 

İlk albümlerini de böyle çıkarmışlardı. Müziklerinden albüm kapaklarına,albüm kapaklarından sözlerine kadar insanlara bu durum o dönem için korkutucu gelmişti. Daha sonra  Black Sabbath, Paranoid, Master Of Reality  Vol 4’le başlayan albümlerini “ Sabbath Bloody Sabbath “ albümüyle devam ettirdi.  Bu albümde yavaş, " Distortion’’ tarzlarını klavye gibi kompleks, orkestral enstrümanlarla geliştirdiler.

 

60’ların sonu 70’lerin ortaları Black sabbath için “deli,çılgınlık” diye nitelendirebileceğimiz yıllardı. Gruptaki elemanlar nasıl eğleneceğini biliyordu. Bu biraz da arızaya bağlamaktı.Bu onlar için fabrikadan çalışmaktan iyiydi.Uyuşturucu,kadınlar her biri vardı hayatlarında , bu da grubun kariyerini etkilemişti.İnsanlar,“Black Sabbath” ismini duyunca kaçıyordu. Bu Black Sabbath’ın hem ürkütücü müziğinden, şarkı sözlerinden ve şeytani Tony Iommi riff’lerinden yayılmıştı. En azından dönem için bazı kaynaklar bunu doğrulamıştı. 

Yıllar birbirine eklenmişti. Black Sabbath albümlerini sıralıyordu. Grup Vol 4 ‘ü yayınladıktan sonra Sabbath Bloody Sabbath albümü gelmişti. Bu albüm tam da Tony Iommi’nin tıkandığı bir dönemde kalmıştı. Mekan değişmiş, atmosfer tekrar yakalanmıştı, Iommi üretkenlik safhasında yerini almıştı. Bir şatonun içindeki esrarengiz atmosferle birlikte Iommi’nin zindana inmesiyle birlikte albüme ismini veren “Sabbath Bloody Sabbath” şarkısının ana riffi bulunmuştu.”Bu riff ana albümün referans noktasıydı” diye anlatıyor Tony Iommi bu durumu. Sonra da bu riffle ilgili durumu şöyle anlatmaya devam ediyordu Iommi;  “Sabbath Bloody Sabbath”ın riffini bulduğunda, sanki ilk çocuğunuzun doğuşuna tanık olmak gibiydi. Bu, müzikal kuraklığımızın sonu oldu. Bu, grubun yeniden bir bugüne ve bir geleceğe sahip olduğu anlamına geliyordu.”

  Albüm; “Sabbath Bloody Sabbath”  şarkısıyla açılıyor,   sözler ise  Sabbath Bloody Sabbath da menajerin grubu engellemeye çalışması ve onlara ihanet etmesi üzerine yazılmıştı. Şarkının temasında menajer olsa da aslında bu tüm çevreye bir seslenişti. Geezer Butler bunun için “Bu bir köşeye sıkışmış öfke patlamasıydı” diyor. Ve o menajerlere şu sözlerle karşılık veriyordu Black Sabbath

 

“Hiç kimse bilmene izin vermeyecek,

Sebeplerini sorduğun zaman.

Sadece kendi yolunda olduğunu söylerler sana,

Kafanı yalanlarla doldururlar.”

 

Tony Iommi’nin  grubun eski çalışmalarını andıran gitar riffleri bu şarkıda da devam eder, bir nevi noktayı koyar ve  Ozzy’nin sakin vokali  yeri geldiğinde attığı çığlıklar klasik Ozzy’i gösterir bize.

“A National Acrobat “ilk ana riffinin Geezer Butler tarafından oluşturulup daha sonra Iommi ile şeklini alan, kafanızı karıştıran ,bulanık rüyalar görmenizi sağlayan saykodelik dünyalara taşıyan tanımı zor olan bir şarkıyla karşı karşıya bırakır bizi.  Iommi ve Butler  görevlerini üstleniyor ama Ozzy’nin sesi bizi saykodelik dünyaya karşı yola çıkarıyor. Geezer Butler bu şarkı için şu ifadeyi kullanır:“Şarkı sözlerimizde Şeytan’dan neredeyse hiç bahsedilmezdi; bahsedildiğinde de dini anlamda değil, bizi yöneten, bizi manipüle eden ve savaşlarında bizi öldüren insanlarda Şeytan’ın canlı ve aktif olduğu anlamında kullanılırdı.”

“Ben gizlenen dünyadayım

Bütün zamanların evrensel sırrı

Boş aralıkların yok olması

benim biricik suçum mudur

Ben ,bin kere yaşadım

Onun neye inanılması gerektiğini buldum

Doğmamış çocuğun düşünceleri  tasarlanmamış”

 

“Fluff ” albümdeki Tony Iommi’nin bestelediği İngiltere’de BBC radyoda  Black Sabbath şarkıları çalan “ Fluff” lakaplı  Alan Freeman adlı radyo DJ’ine adanmış, en azından bilgiler bu yönde olduğunu gösteriyor. Şarkı için dönemin albüm kritik değerlendirmelerinde “albümün tek sönük an’ı “ olarak yorum yapılıyor Fluff için. Aynı zamanda Tony Iommi’nin düğününde çalınan şarkılardan biri. Enstrümantel şarkıların dokunaklı,duygusal,bir o kadar ruhlu halini Fluff’de deneyimlemiş oluyoruz. “Sabbra Cadabra”   enerjinin yayıldığı, gitarların dur durak bilmediği, saf rock'n roll'a işaret eden ve bunu Black Sabbath usulünde hissetmenin derinliğine ulaşıyorduk. 

Söylentilere göre ,”Lovely lady make all night long”  Ozzy tarafından, izlediği bazı Alman porno filmlerindeki absürt seslendirmelerden esinlenerek anında uydurulmuştu.” Butler bunu aynı zamanda şarkı sözüne dönüştürmüştü” Daha sonra  Yes’in klavyecisi  Rick Wakeman da şarkıya katkıda bulunarak şarkı son halini alıyordu. O zamanlar için Tony Iommi, Yes klavyeci Wakeman için “O zamanlar Yes ile değil bizimle seyahat ederdi” diyor. Hatta daha sonraları ismi Black Sabbath ile geçse de bu tür konulardan sıkılan biri olarak ve sonrasında sağlık sorunu da eklenince bu iş iptal olmuştu.  Metallica daha sonraki dönemlerde bu şarkıyı coverlamıştır.   Kimilerinde ‘abra kadavra’ çağrışımı da yapabilir. 

 “Killing Yourself To Live”  Geezer Butler tarafından aşırı içki yüzünden hastanede yatarken yazıldı. Davulcu Bill Ward da aşırı dozda içmekten acı çekiyordu ve şarkı onların "uç" yaşam tarzlarını yansıtıyordu. Şarkının girişiyle birlikte “hayatını çalışarak geçiriyorsun peki onlar ne veriyor?” sorusu bir anlamda sistemdeki durumu özetler bize. Sistemin kölesi olmuş patronları zengin etmek için kurulan düzene işaret eder bir nevi,bu da bir nevi tam da “Killing Yourself To Live” liriğinin sertliğini karşılamış olur.

 “İç, kafayı bul” derken durumu özetliyordu. Gitar tonlarında Deep Purple etkileri bulmak mümkün.  Ozzy’nin  sadece bu parçada/şarkıda değil albümün genelinde enerjisi yüksek tempoda devam ediyor. Arada Ozzy, yeni ekipmanlarla denemeler yapmaya başladı. Nasıl kullanılacağını hiç bilmediği halde güçlü bir Moog synthesizer satın aldı. Kendine özgü bir ses elde etmeyi başardı ve bu ses “Who Are You?” şarkısının temelini oluşturdu. Tony de şarkıya bir piyano bölümü ekledi. Ozzy bu şarkıyı anılarında “Bu şarkıyı bir gece Bulrush Cottage’da, kafam güzelken Revox kaset kaydedicisi ve ARP 2600’ümle uğraşırken yazmıştım.”  diye anlatıyordu.

Keskin synthesizerlarla uyuşmuş bir ruhun hissiyatını bir uzay çağındaymış gibi hissettiriyor bize “Who Are You” ve bunda en büyük pay Black Sabbath’ın korkutucu,karanlık yıllarına başından beri damga vuran Ozzy idi.  Sadece bu değil, darkwawe soundunu da  bize hissettiriyordu. Ozzy’nin karanlık bir o kadar kaotik vokaliyle başka evreye ulaşıyordu. Uykusuzluk atmosferi hissiyatını alsak da liriksel olarak  gerçek hayat ile Orwell’ın distopik romanı 1984 karşılaştırması yapılır.

Rivayete göre de “Dünya liderlerinin halkı nasıl hafife aldıklarını, herkesin gerçeği göremeyecek ve onların gerçek niyetlerini anlayamayacak kadar cahil olduğunu düşündüklerini göstermek istemektedir. Kahraman, olup bitenlere gözlerini kapatmayı reddeden daha bilinçli insanları temsil ettiğini ve kötü niyetli “Büyük Birader” hakkındaki gerçeği ortaya çıkardığını, son adımın ise onun kimliğini ifşa etmek olduğunu iddia etmektedir.” Her ne kadar şarkının içinde yerinde alan “Büyük Birader” ifadesi geçse de bu  güç sahibi otoritelere,iktidara, siyasi ya da dinsel bir sorgulamayı içerir. 

Ama daha doğru ifade etmek gerekirse; hepimizi bir yerlerden izleyen bir gücü temsil eder.”Looking for Today”   müzik sektörünü ve çoğu sanatçının birkaç gün süren şöhretinin ardından modası geçmiş ve geçerliliğini yitirmiş hale gelmesini konu alır. İnişli-çıkışlı piyasanın hallerini, manşet haberler haline gelen gruplarla alakayı sözsel olarak sıkı ifade ediyor. “Her şey gibi bugün varsın, yarın yok olacaksın” mesajını veriyor. Müziğin olağanüstülüğü üstüne az şey söylenir. Ama bu şarkıda her anlamıyla gezegenin her yerinde gezinir hissiyatını fazlasıyla veren bir grubun bazı riffleri, bazı müziğin kusursuz ve sihirli yanı var ise burada gösteriyor kendini. Ozzy’nin vokali, araya giren flüt, sololar, olağanüstü riff ve 1973 yılına tarihe damga vuran an’lar. “Spiral Architect” yaşamın yapı taşı olan DNA’lara atıfta bulunuyor. Dokunaklı,ballad kategorisinde değerlendirebilecek yapıda, lirikleriyle de bir o kadar etki bırakan yönlere sahip.”Sadness kills the superman, even fathers cry” nakaratlarıyla da ne anlatmak istediğini dokunaklı şekilde özetliyor.

 

Toparlamak gerekirse; Belki de “Volume4” albümü sonrası Black Sabbath’ın en iyi albümlerinden biri değildi “Sabbath Bloody Sabbath” ama üretkenliğin tıkanmışlığın ortasında grup üyelerinin kendilerince kendini özgür hissettiği bir albümdü. Grubun kimliğini kaybetmeden yeni denemeler yapmaya,bu denemeleri yaparken bu evrende ne denli kaotik işler başaracağının müjdeleyicisiydi. Bu bir meydan okumaydı, grup üyelerinin hepsi bunun farkındaydı. Kokainden, uyuşturucudan kafaları uçan grup üyelerinin en ruhlu işlerinden biri olduğunu değiştiremezdi bu kayıt. Aynı zamanda enstrüman değişimleri ilk bu albümde gerçekleşti.  

Blues,heavy metal ağırlıklı ve synhthesizer  en çok bu albümde daha ağırlıklı kullanıldı. İngiltere’de punk fırtınası eserken,dünyada progresif rock grupları öne çıkarken, heavy metal rüzgarı 70’lerde daha yayılmamışken “ Sabbath Bloody Sabbath “ bir çok grubun yolunu açacak albüm olmuştur. Bunların yanında Tony Iommi’nin bahsettiği saygı da yerine gelecekti,listelerde kendilerini bırakanlara sözlerini bu albümle birlikte yerine getirmişlerdi. Tony Iommi ise Rolling Stone dergisinde okuduğu bir yazıyla mutlu olmuştu Yazıyı bitirmeden Geezer Butler’ın söyledi bir sözle  bitirmek yerinde olacaktır

 

"Bizim için tamamen yeni bir dönemdi. O albümde kendimizi gerçekten özgür hissettik. Harika bir atmosfer, güzel zamanlar, müthiş kokain vardı!" 

 

Not:Bazı bilgiler için Sezai Başar’a teşekkürü borç bilirim.

 

Kadro:

 

Ozzy Osbourne – Vokal

Tony Iommi – Gitar,Flüt,Synthesiser

Geezer Butler -bass gitar, Synthesiser,mellotron,handclaps (track7)

Bill Ward – Davul,timpani, handclaps (track 7)

Rick Wakeman – Piyano,Minimoog (track4)

Wil Malone -Kondüktör,aranjör

Drew Struzan- Albüm Kapağı

 

 Cem Kurtuluş,2008